Z kuşağının ‘i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfederken, Baby Boomer kuşağı arama motorlarını () ve markaların web sitelerini () tercih ediyor. Kaspersky’nin araştırması, kuşakların alışveriş alışkanlıklarının birbirinden ne kadar farklılaştığını…
Z kuşağının %48’i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfederken, Baby Boomer kuşağı arama motorlarını (%38) ve markaların web sitelerini (%39) tercih ediyor. Kaspersky’nin araştırması, kuşakların alışveriş alışkanlıklarının birbirinden ne kadar farklılaştığını ve dolandırıcıların da bu farklılıklara göre yöntemlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor. TikTok’ta sahte ürün satıcılarının deepfake teknolojisinden yararlanmasından, alışverişlerini hâlâ e-posta üzerinden gerçekleştiren yaşlı tüketicilerin yaklaşık üçte birini hedef alan kimlik avı saldırılarına kadar pek çok tehdit, tüketicileri farklı kanallarda bekliyor.
2026 indirim sezonu hızla yaklaşırken Kaspersky, farklı yaş gruplarının çevrim içi alışveriş kararlarını nasıl aldığını ve en iyi fırsatları nereden bulduğunu belirlemek amacıyla aralarında Türkiye’nin de bulunduğu dünya genelindeki 7.200 çevrim içi tüketiciyle bir araştırma* gerçekleştirdi. Çalışma, nesillerin indirim haberlerini farklı kanallardan aldığını ortaya koyuyor: Z kuşağı sosyal medyayı ve çevrim içi reklamları tercih ederken, Boomer kuşağı resmi marka web sitelerine yöneliyor ve arama motoru sonuçlarına güveniyor. Çevrim içi alışveriş trendlerini analiz eden Kaspersky, en avantajlı teklifleri ararken güvenliği elden bırakmamak adına kritik tavsiyelerde bulundu.
Türkiye’de tüm yaş grupları genelinde tüketicilerin indirim ve kampanyalardan haberdar olmak için en sık başvurduğu kanallar arasında markaların web siteleri ve mobil uygulamaları (%39), fiyat karşılaştırma siteleri (%38), çevrim içi pazaryerlerinde yayımlanan reklamlar (%36), arama motorları (%32), arkadaş, aile ve iş çevresinden gelen tavsiyeler (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (%30) yer alıyor. Katılımcıların %29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, %28’i e-postaları, yine %28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini belirtiyor. Yapay zekâ destekli öneriler aracılığıyla özel tekliflerden haberdar olduğunu söyleyenlerin oranı ise %20 olarak öne çıkıyor.
Influencer reklamları, yapay zekâ destekli teklifler ve beraberinde gelen dolandırıcılık riskleri
Araştırmanın küresel sonuçlarına göre Z ve Y kuşakları, indirim ve kampanyaları keşfetmek için en çok sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerilerinden yararlanıyor. Tüm katılımcılar arasında bu kanalları tercih edenlerin oranı %41 iken, Z kuşağında %48’e, Y kuşağında ise %45’e ulaşıyor. Z kuşağının tercih ettiği diğer kanallar arasında markaların resmî web siteleri (%41) ve çevrim içi reklamlar (%41) bulunuyor. Bununla birlikte Z kuşağının %19’u yapay zekâ tarafından sunulan önerilerin, %20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden gerçekleştirdiği iletişimin satın alma kararlarında etkili olduğunu belirtiyor.
Genç tüketiciler için alışverişin giderek eğlence deneyiminin bir parçası hâline gelmesi, siber tehditlerin de indirim ve kampanyalarla aynı dijital kanallar üzerinden yayılmasına zemin hazırlıyor. Kısa videolar arasında gezinmek, Telegram kanallarını takip etmek veya yapay zekâ ile sohbet etmek artık alışveriş yolculuğunun bir parçası olurken, dolandırıcılar da bu alışkanlıklardan yararlanıyor. 2026 yılında yaygınlaşan çeşitli dolandırıcılık yöntemlerinde siber suçlular, TikTok ve Instagram üzerinden gerçekte var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerini kullanıyor. Yapay zekâyla oluşturulan karakterler, el yapımı olduğu iddia edilen ürünlerin veya mucizevi etkiler vadeden sağlık ürünlerinin tanıtımını yaparak tüketicileri doğrudan ödeme yapmaya yönlendiriyor. Sonuçta tüketiciler ya başka platformlarda çok daha düşük fiyatlara satılan seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödedikleri parayı tamamen kaybediyor.
Bir diğer risk ise yapay zekâyla oluşturulan ürün görselleri ve açıklamalarından kaynaklanıyor. Bu tür içerikler nedeniyle tüketicilere teslim edilen ürünler, satın alma öncesinde sunulan görsellerden ve açıklamalardan önemli ölçüde farklı olabiliyor. TikTok Shop, yapay zekâyla oluşturulan yanıltıcı veya gerçeği yansıtmayan reklamları denetlese de tüketicilerin karşılaştıkları tekliflerin güvenilirliğini her zaman sorgulaması gerekiyor.
Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklifleri araştıran tüketicilerin uyanık olmasını ve şu güvenlik adımlarına dikkat etmesini tavsiye ediyor:
Satıcının profilini inceleyin: Hesabın yakın zamanda açılmış olması veya kullanıcı adının defalarca değiştirilmiş olması önemli birer şüpheli sinyaldir (red flag). Yorumları kontrol edin; eğer yorumlar kapatılmışsa ya da yalnızca bot hesapların tekdüze ifadelerinden oluşuyorsa temkinli yaklaşın.
Yapay zekâ içeriğine özgü işaretlere dikkat edin: Giysilere karışıp kaybolan saç telleri ya da havada süzülüyormuş veya birbirine geçmiş gibi görünen nesneler yapay zekânın klasik izlerindendir. İçeriğin yapay zekâ ile üretilmiş olması ürünün kesinlikle sahte olduğu anlamına gelmese de teyakkuzda olmayı gerektirir. TikTok ve Instagram gibi platformlar artık yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; dolayısıyla yapay zekâ üretimi gibi görünen ancak etiketsiz paylaşılan gönderiler tek başına bir uyarı işaretidir.
Her zaman platformun sunduğu güvenli ödeme sistemlerini kullanın: Instagram Checkout veya Facebook Pay gibi platforma entegre altyapıları ya da PayPal benzeri güvenilir üçüncü taraf ödeme sağlayıcılarını tercih edin. Bu sistemler, doğrudan banka transferlerinin (havale/EFT) sunmadığı koruma kalkanını sağlar. Kaspersky Premium bünyesindeki Çevrim İçi Ödeme Koruması ile finansal işlemlerinize ilave bir güvenlik katmanı kazandırabilirsiniz.
Arama motorları sanıldığı kadar güvenli olmayabilir
Araştırma, 61 yaş ve üzerindeki Baby Boomer kuşağının dijital alışveriş alışkanlıklarında daha geleneksel yöntemleri tercih etmeye devam ettiğini gösteriyor. Bu yaş grubundaki tüketicilerin %38’i indirim ve kampanyalara arama motoru sonuçları üzerinden ulaşırken, %39’u doğrudan çevrim içi mağazaların web sitelerini ziyaret ediyor. Baby Boomer kuşağı, indirim ve kampanyalara yönelik ilginin en düşük olduğu yaş grubu olarak da dikkat çekiyor. Bu kuşaktaki katılımcıların %11’i özel teklifleri aramakla ilgilenmediğini belirtiyor. Bu oran, araştırmaya katılan tüm yaş grupları arasındaki en yüksek seviyeyi oluşturuyor.
Kampanya içerikli e-postalar Y kuşağı, X kuşağı ve Baby Boomer kuşağındaki tüketicilerin yaklaşık %30’u için hâlâ önemli bir bilgi kaynağı olmayı sürdürürken, Z kuşağında bu kanala yönelik ilgi %26’ya geriliyor. Bununla birlikte bazı alışveriş alışkanlıkları kuşaklar arasında benzerlik gösteriyor. Tüm yaş gruplarındaki tüketicilerin yaklaşık %30’u, indirim ve kampanyalardan haberdar olmak için aile üyelerinin, arkadaşlarının ve iş arkadaşlarının tavsiyelerine başvurmaya devam ediyor.
Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamları gibi geleneksel reklam kanallarına yönelik ilgi ise sırasıyla %21 ve %17 ile sınırlı kalıyor. Bu oranlar, %17 seviyesindeki yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına gösterilen ilgiyle benzerlik taşıyor. Öte yandan e-postalar, perakendecilerin web siteleri ve çevrim içi pazaryerleri, tüketicilerin aşina oldukları ve güven duydukları kanallar olmaları nedeniyle siber suçluların öncelikli hedefleri arasında yer almaya devam ediyor.
Kaspersky, bu kanallar üzerinden güvenli bir alışveriş deneyimi için tüketicilere aşağıdaki dijital güvenlik alışkanlıklarını benimsemelerini öneriyor:
Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı dikkatli olun. Olağan dışı indirimler sunan kampanyalara temkinli yaklaşın. Ziyaretçileri hemen karar vermeye zorlayan web sitelerinden ve iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun.
URL adreslerindeki küçük yazım hatalarını veya sıra dışı karakterleri her zaman dikkatle inceleyin.Bir web sitesine e-posta veya mesajlaşma uygulamasındaki bir bağlantı üzerinden ulaştıysanız ekstra temkinli olun. E-postalarda ve bildirimlerde dahi sahte sitelerle veya kimlik avı (oltalama) sayfalarıyla karşılaşmamak adına, Kaspersky Premium gibi güçlü bir anti-phishing bileşenine sahip güvenlik çözümü kullanılması önemle tavsiye edilir. Nitekim Kaspersky Premium, 2025 yılında önde gelen bağımsız test laboratuvarı AV-Comparatives tarafından gerçekleştirilen Sahte Mağaza Tespiti testinde “Onaylı” (“Approved”) sertifikasını almaya hak kazanmıştır.
Çevrim içi alışverişleriniz için ayrı bir kart kullanın. İnternet alışverişlerine özel bir banka kartı veya sanal kart tercih edin ve tüm banka ve kredi kartı hesaplarınız için işlem bildirimlerini etkinleştirin. Kart bilgilerinizi ve kimlik doğrulama verilerinizi güvenli biçimde saklamak için Kasperky Password Manager gibi şifrelenmiş bir dijital kasa kullanın. Bu tür çözümler, hesap bilgilerinizi ve önemli belgelerinizi güvenle saklamanıza ve uygulamanın yüklü olduğu tüm cihazlardan bu bilgilere erişmenize olanak tanır.
Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulunuyor: “Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz. Geleneksel kampanya kanalları uzun süredir yerini internet üzerinden sunulan tekliflere bırakırken, artık sosyal medya ve yapay zekâ da arama motorlarının ve marka web sitelerinin önüne geçmeye başlıyor. Genç kuşaklar alışverişi bir eğlence deneyimi olarak görürken, ileri yaş grupları alışverişe daha çok ihtiyaç duydukları ürünleri bulmaya yönelik bir faaliyet olarak yaklaşıyor. Ne yazık ki tercih ettikleri alışveriş yöntemi ne olursa olsun, hiçbir yaş grubu siber tehditlere karşı tamamen güvende değil. Bu tehditler, gelişmiş bir yapay zekâ dolandırıcılığında da kimlik avı amacıyla gönderilen bir e-postada da karşımıza çıkabiliyor. Kaspersky olarak tüketicilerin en avantajlı tekliflere ulaşmak için hangi kanalları tercih ettiklerinden bağımsız olarak, farklı dolandırıcılık senaryolarına karşı çok katmanlı koruma sağlamaya ve herkes için güvenli bir çevrim içi alışveriş deneyimi sunmaya kararlıyız.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı
